Sistina Şapeli ya da Sistine Şapeli Michelangelo’nun sanatı küçük bir şapelin duvarlarında ve tavanında zirveye ulaştırdığı, her bir santimetre karesini ince ince işlediği, her köşesinde ayrı bir mistik olayı tasvir ettiği, yılda 5 milyondan fazla ziyaretçiyi ağırlayan Vatikan’ın, Roma‘nın ve Rönesans sanatının simgesel yapısıdır.

Vatikan Gezisinde gördüğüm tüm o rölyefler, mozaikler, freskler, heykeller ve tablolardan fazlasıyla etkilenmişken gezinin son durağı olan Sistine Şapeli‘ne girdiğimde ise adeta ufak bir şok geçirdim.

Sistine Şapeli
Sistine Şapeli İç Mekan-Vatikan

Bana öyle geliyor ki Michelangelo, Sistine Şapeli’nin tavanına ve altarına yaptığı fresklerle  “Arkadaş ben sanatı bitirdim, siz tarım ve hayvancılıkla uğraşın artık” demiştir 🙂 Kendisinden sonra gelen tüm sanatçılara da ilham kaynağı olan Michelangelo’nun bu büyük eserine saygı duymamak mümkün değil.

Vatikan Gezi Rehberi yazımda Vatikan nerede? Vatikan’a nasıl gidilir? Vatikan’da gezilecek yerler nerelerdir? Vatikan müzesi online bilet nasıl alınır? tüm bu sorulara yanıt vermiştim. Vatikan’a gittiğimize göre o halde gelin Sistina Şapeli’ni birlikte gezelim.

Sistine Şapeli
Sistine Şapeli aynı zamanda Papaların seçiminin de yapıldığı mekandır.

Sistine Şapeli Ziyaret Saatleri

Sistine Şapeli, Vatikan Müzesine entegre edilmiş bir konumdadır. Vatikan Müzesi için 17 euro ödeyerek aldığınız bilet (online bilet 21 euro) ile müzenin son durağı olan Sistina Şapeli’ni gezebilirsiniz. Ayrıca bir bilet almanıza gerek yok.

Ancak Vatikan Gezi Rehberi yazımda da bahsettiğim üzere bir kilometreye varan kuyrukta en az 2 saat beklemek istemiyorsanız kesinlikle Vatikan Müzesi online biletinizi alıp öyle gidin. Ziyaret saatleri ise şöyle:

Pazartesi’den Cumartesi‘ye 9.00 – 18:00 (son giriş 16:00)
Her ayın son Pazar günü 9.00 – 14.00 (son giriş 12.30) – BEDAVA GİRİŞ! 🙂

Sistine Şapeli Tarihi

Sistine Şapeli‘nin tarihine geçmeden önce aşağıdaki 3D videoyu izleyerek şapelin nasıl bir yer olduğuna dair bir fikir edinebilirsiniz.

Gitmeden önce çok daha büyük bir yer olarak hayal ettiğim Sistina Şapeli 21 metre yüksekliğe, 41 metre uzunluğa ve 13,5 metre genişliğe sahiptir.Zaten Sistina Şapeli şöhretini büyüklüğü ya da görkeminden değil iç mekan süslemelerinden alıyor.

Vatikan gezisinin en özel mekanlarından biri olan Sistina Şapeli adını, şapeli 1477-1483 yılları arasında inşa ettiren Papa IV. Sixtus‘tan alır. Papa IV. Sixtus, Pinturicchio, Sandro Botticelli, P. Perugino, D. Ghirlandaio ve Cosimo Roselli gibi ünlü Rönesans sanatçılarını Sistina Şapeli’nin dekorasyonu için görevlendirir. Michelangelo o sırada 8 yaşında bir çocuktur.

Sistine şapeli
Sistine Şapeli Dış Görünüşü-Vatikan

Perugino liderliğindeki Floransalı ressamlar Sistine Şapeli‘nin iç duvarını İsa’nın hayatını anlatan bir dizi freskle süslerler. 1482 yılında iç duvar süslemeleri tamamıyla biter ve IV. Sixtus, 15 Ağustos 1483 tarihinde yaptığı bir ayinle Sistine Şapeli’ni takdis ederek şapeli Bakire Meryem’e adar.

IV. Sixtus ölümünden sonra Vatikan’ın başına geçen Papa II. Julius altın yaldızlı mavi renkli Sistine Şapeli tavanı dekorasyonu için Michelangelo’yu tutar. Michelangelo tavana kadar ulaşan özel bir iskele kurarak 1508-1512 yılları arasında Sistine Şapeli tavanına adeta sanatın en güzel halini milim milim işler.

Sistine Şapeli günümüzde özel ayinler ve yeni papanın seçimi süreci haricinde, Vatikan Müzesi ile birlikte turistlerin ziyaretine açıktır.

Michelangelo Kimdir?

Sistine ŞapeliMichelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni. 6 Mart 1475’te İtalya’da, Floransa’nm güneyindeki Caprese Şehri’nde dünyaya geldi.1488’de, babası tarafından Floransa’da ressam Ghirlandaio’nun yanına verildi ve burada fresk yapmayı öğrendi.

Michelangelo bir tesadüf eseri Lorenzo de Medici ile tanıştıve O’nun himayesine girdi. 26 yaşında rönesansın en önemli eserlerinden Davut heykelini yaparak kendini ispatladı .1512 yılında Sistine Şapeli tavanını bitirdiğinde artık onu herkes tanımaktaydı. San Pietro kilisesinde sergilenen “Pieta”, Papa II. Julius’un mezarında yer alan “Musa’nın Hükmü” isimli heykeller Michelangelo’nun diğer başyapıtlarıdır.

“Hiçbir düşüncem yoktur ki ölüm fikriyle şeklini bulmuş olmasın” diyen büyük sanatçı 18 Şubat 1564’te, 89 yaşında öldü. Floransa’da Santa Croce Kilisesi’nde, Dante Anıtı’nın yanına gömüldü. Sanatçının hayatı için detaylı bilgiyi burada bulabilirsiniz.

Sistine Şapeli Tavanı

Sistine Şapeli
Sistine Şapeli Tavanı-Vatikan

Michelangelo, Sistine Şapeli tavanına günümüzde her biri birer ikon haline gelen 9 ana sahne resmetmiştir. Bu sahnelerden en ünlüsü şüphesiz “Adem’in Yaratılışı”dır.

Sistine Şapeli’nde fotoğraf ya da video çekmek yasak. Görevliler de bu konuda -fotoğraf çektiğinizi fark ettiklerinde gelip fotoyu sildirecek kadar- hassaslar.  Ben de o yüzden fotoğraf çekmedim. Sistine Şapeli’ne ait fotoğrafları internetten aldım. Bence fotoğrafı videoyu falan bir kenara bırakıp sanatın zirvesinin yaşandığı Sistine Şapeli’nin tadını çıkartın 🙂

1.Adem’in Yaratılışı

Sistine Şapeli tavanının tam ortasında muhtemelen hepimizin daha önce herhangi bir yerde gördüğü Sistine Şapeli’nin en ünlü figürü olan “Adem’in Yaratılışı”nı görebilirsiniz.

Basit bir arka planda çok özenli ve anatomik açıdan mükemmel bir şekilde çizilmiş olan Adem neredeyse cansız olan bedenini güçlükle ileriye doğru uzatıp hayat bulmayı beklemektedir.

Sistine Şapeli
Adem’İn yaratılışı-Sistine Şapeli Tavanı-Vatikan

Sağ tarafta ise Michelangelo meleklerle çevrili olan ve boşlukta süzülen Tanrı’yı Adem’e hayat vermeden hemen önce betimlemiştir. Tanrı betimlemesinin sol kolunun altındaki figürün ise Havva olduğu düşünülmektedir.

Michelangelo İncil’de yer alan “Tanrı, Adem’i kendi suretinden yarattı” sözünden etkilenmiş olacak ki Adem’in Yaratılışı‘nda yer alan Tanrı ve Adem figürlerinin fiziksel özelliklerini oldukça benzer resmetmiştir.


2.Havva’nın Yaratılışı

Sistine Şapeli
Havvanın yaratılması-Sistine Şapeli Tavanı-Vatikan

Freskte Havva Adem’in sol tarafından çıkarak hayat buluyor ve bu sihirli ana dört melek şahitlik ediyor.


3.Cennetten Kovulma Anı

Sistine Şapeli
Cenneten Kovulma-Sistine Şapeli Tavanı-Vatikan

Adem ile Havva’nın şeytan tarafından kandırılıp yasak meyveyi yemeleri ve ardından cennetten kovulmalarını tasvir eden bu figür de Sistine Şapeli tavanında dikkatinizi çekecek diğer bir figür olacak.


4.Işık ve Karanlığın ayrılması

Sistine Şapeli
Işığın karanlıktan ayrılması-Sistine Şapeli Tavanı-Vatikan

Michelangelo yaratılışın ilk gününü tasvir ettiği bu freskte Tanrı figürünün altında ve üstünde gece ve gündüzü temsil eden ışığı ve karanlığı ve onların birbirinden ayrılmasını resmetmiş.


5.Güneş, Ay ve Dünya’nin Yaratılışı

Sistine Şapeli
Güneş, Ay ve Dünya’nin Yaratılışı-Sistine Şapeli Tavanı-Vatikan

Tanrı figürü burada iki kez resmediliyor. Solda arkası dönük olan bitkileri yaratırken sağdaki ise eliyle işaret ederek Güneşi, dünyayı ve ayı yaratıyor.


6.Suların ve karanın yaratılışı

Sistine Şapeli
Suların ve karanın yaratılışı-Sistine Şapeli Tavanı-Vatikan

Michelangelo bir sonraki sahnede karaların ve suların yaratılışı ile birbirinden ayrılmasını tasvir ediyor. Ortadaki tanrı figürünün pelerinin içindeki melekler dikkat çekiyor.


7.Nuh Tufanı

Sistine Şapeli
Nuh Tufanı-Sistine Şapeli Tavanı-Vatikan

Oldukça kalabalık bir sahnenin canlandırıldığı resimde Michelangelo önde yüksek bir yere tırmanmış insanları, sağda kayalık alana sığınmış insanları ve orta kısımda kayıkla gemiye ulaşmaya çalışan insanları tasvir ediyor.


8-Nuh’un Kurbanı

Sistine Şapeli
Nuh’un Kurbanı-Sistine Şapeli Tavanı-Vatikan

Merkezde elini kaldırmış olan Nuh, Tanrı’ya teşekkür ederken sahnenin alt kısmında ise çeşitli hayvanlar kurban ediliyor.


9-Nuh’un Sarhoşluğu

Sistine Şapeli
Nuh’un sarhoşluğu-Sistine Şapeli Tavanı-Vatikan

Michelangelo bu sahnede arka planda Nuh’u toprakla uğraşırken göstermiştir. Önde ise sarhoş olup çırılçıplak yatan Nuh’u oğullarından biri örtmeye çalışıyor. Diğer oğul ise eliyle işaret ederek onunla alay ediyor.


Sistine Şapeli Altarı

Sistine Şapeli tavanının tamamlanmasından 25 yıl sonra Michelangelo bu sefer şapelin altar duvarına en az tavan kadar etkileyici başka bir freskler bütünü işlemiştir. İsa’nın kıyamet gününde adalet dağıtmasını tasvir eden bu esere Michelangelo “The Last Judgement (Son Yargı)” ismini vermiştir.

The Last Judgement (Son Yargı)

Sistine Şapeli
Son Yargı-Sistine Şapeli Altarı-Vatikan

Papa VII. Clemens Michelangelo’dan ilk olarak “Diriliş” temalı bir fresk ister ancak Clemens’in ölümünden sonra Vatikan’ın başına geçen III. Paulus “Kıyamet” temasının daha uygun olacağı kanısına varır. Michelangelo 1536 yılında işe başlar ve bu şaheseri beş yılda tamamlar.

Sistine Şapeli
İsa-Sistine Şapeli-Vatikan

“Son Yargı”nın tam merkezinde yanı başInda yer alan Meryem ile İsa oldukça güçlü bir figür olarak gözükmektedir. İsa’nın altında resmin sağ tarafında “Lanetlenmişler” kendilerinin bekleyecek ceza için cehenneme gönderilirken, sol taraftaki “Kutsanmışlar” iyiliklerinin karşılığı olarak cennete yükselmektedirler.

Resmin alt tarafında, İsrafil ve yardımcılarının sura üflemesiyle ölülerin yeniden dirilmesi tasvir edilir. Ölülerin yanı başında Kheron’un kayığı görülür. Kheron cehennem için getirdiği ölüleri asasıyla kayıktan indirirken yerdeki şeytanlar ona yardım eder.

Sistine ŞapeliSistine Şapeliİsrafil ve yardımcılarının hemen yanında bir eliyle gözünün birini kapatmış, yüzünün geri kalanından dehşet içerisinde olduğu anlaşılan “Lanetlenmiş Adam” figürü dikkat çeker. Bir şeytan adamın bacaklarından tutup cehenneme çekerken bir diğer şeytan ise bacaklarına dolanmıştır. Kocaman bir yılan ise bu günahkar adamın baldırından ısırmaktadır.

Sistine Şapeli
Aziz Bartelomeo ve Yüzülmüş Derisinde Michelangelo, Sistine Şapeli-Vatikan

“Son Yargı”nın merkezindeki İsa’nın etrafı Vaftizci Yahya, Aziz Peter, Aziz Lawrence ve Aziz Bartelomeo ile çevrilidir. Aziz Bartelomeo bir bulutun üzerindedir. Bir elinde bıçak, diğer elinde kendi yüzülmüş derisinin tutmaktadır. Michelangelo Aziz Bartelomeo’nun yüzülmüş derisine kendi portresini çizmiştir.

Bartelomeo’nun son derece zayıf bir şekilde tuttuğu Michelangelo eğer azizin elinden kayacak olursa cehenneme gönderilmek üzere Kheron’un kayığına düşecektir. Sanat tarihçisi değilim ama belki de yaşlılık döneminde yaptığı bu eserle Michelangelo kendisi için de merhamet dilemektedir.

Papa’nın Ricası

İngilizce bilen arkadaşlar için yine İngilizce altyazı ile izleyebilecekleri Sistine Şapeli altarında yer alan “Son Yargı”nın anlatıldığı bu videoyu da buraya bırakıyorum ve izlemenizi tavsiye ediyorum. 🙂

Michelangelo “Son Yargı”yı tamamladıktan sonra Papa III. Paul’den sonra gelen Papa IV. Paul Michelangelo’nun bu tasvirlerini fazla cüretkar bulur ve tasvirleri daha uygun hale getirmesini ister.

Michelangelo’nun buna cevabı “Bu benim için oldukça kolay bir iş olurdu. Ancak Papa’ya söyleyin önce o dünyayı daha uygun bir hale getirsin. Sonra da sıra bana gelsin” şeklinde olur. 

IV. Paul’den sonra kaç Papa geldi, Vatikan kaç sefer el değiştirdi şimdi sayamayacağım ama dünya uygun bir hale hiçbir zaman gelmedi galiba. Michelangelo’nun bu ölümsüz eseri ise Sistine Şapeli altarını ilk günkü şekliyle yaklaşık beş yüz yıldır süslemeye devam ediyor.

Vatikan Gezi Rehberi‘nin en gözde noktalarından biri olan Sistina Şapeli‘ne gittiğinizde şanslıysanız duvar kenarındaki oturaklardan yer bulup oturun ve bu güzelliğin keyfini çıkarın.

Ben gezime San Pietro Bazilikası ile devam ediyorum. Bazilikada yer alan ‘Pieta’ heykelinin önünde buluşalım! 🙂

2 YORUMLAR

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here