Yedi tepeli güzel İstanbul’un ikinci tepesinde, adını verdiği güzel Nuruosmaniye Semti’nde yer alan dünyanın barok tarzında yapılan ilk camisi “Osmanlı’nın Nuru”: Nuruosmaniye Cami!

Ah güzel İstanbul! Her köşende bir cennet, her cennetinde ayrı bir güzellik, ayrı bir hoş seda, ayrı bir akis..Şairin dediği gibi: “Sade bir semtini sevmek bile bir ömre değer”. İstanbul’un güzellikleri listemizde sıradaki durağımız Nuruosmaniye Cami.

Nuruosmaniye Cami

Nuruosmaniye Cami Nerede?

Çoğumuz adlarını sayamasak nerede olduklarını bilemesek de İstanbul’un yedi tepe olduğunu biliriz. Nuruosmaniye Cami işte bu yedi tepenin ikincisi üzerine kurulu, kendi adını verdiği Nuruosmaniye Semti’nde, sırtını Kapalıçarşı’ya dayamış, kucağını Çemberlitaş’a açmış bir şekilde durmaktadır. Peki İstanbul’un diğer tepeleri nereler merak ettiniz mi hiç? İstanbul’un yedi tepesi yazımdan öğrenebilirsiniz. 🙂

Peki Nuruosmaniye Cami’ne nasıl gidilir? Çok kolay. Bağcılar-Kabataş Tramvay Hattı‘nı kıyısından köşesinden yakaladığınızda atlayın tramvaya Çemberlitaş durağında inin. Orada kafanızı sola çevirdiğinizde şu yukardaki fotoğrafta gördüğünüz camiye doğru yürüyün. 🙂 Beş dakika sonra Nuruosmaniye Cami avlusundasınız.

Nuruosmaniye Cami

Nuruosmaniye Cami Tarihi

Barok tarzında yapılan ilk cami olan Nuruosmaniye Cami‘nin inşaasına Sultan I. Mahmut’un emriyle 1748 yılında başlanır. Caminin yer aldığı alanda daha önce Osmanlı şeyhülislamı Hoca Saadettin Efendi’nin eşi Fatma Hatun’un mescidi bulunmaktaydı.

Nuruosmaniye Cami

Batılılaşma eğilimlerinin mimarideki ilk tezahürlerinden birisi olan cami inşaatı Mimar Mustafa Ağa ve Kalfa Simon tarafından yürütülüyordu. I. Mahmut’un ölümünden sonra üç yıl tahtta kalan kardeşi III. Osman zamanında 1755 yılında bitirilen camiye “Osmanlı’nın Nuru” manasına gelen Nuruosmaniye adı verilir.

Sultan I. Mahmut‘un hayali olan cami malesef onun sağlığında bitirilememiş, yerine tahta geçen Sultan III. Osman tarafından Nuruosmaniye Cami avlusuna da defnettirilmemiştir. Şair kimliği ile de bilinen ve Sebkâti mahlasıyla şiirler yazan Sultan I. Mahmut‘un şu beyitiyle bu bölümü bitirelim:

“Varalım kûyi dilâraya gönül hû diyerek

Kokalım güllerini goncai hoş bû diyerek

Gerbati lâli hayali bizi öldürdü medet

Gidelim kûyine yarin bir içim su diyerek”

Nuruosmaniye Cami Mimarisi

Nuruosmaniye Cami

Dünyanın ilk barok camisi olan Nuruosmaniye Cami mimari özellikleri ile de İstanbul’un diğer camilerinden ayrılır. Öyle ki avlusuna girer girmez Nuruosmaniye’nin farklı bir üslup farklı bir mimari ile inşa edildiğini hemen fark ediyorsunuz.

Nuruosmaniye Cami

Avludan başlayalım. Kapalıçarşı‘nın hemen yanında olması, yapıldığı devirde dahi etrafında özel mülklerin, dükkanların olması sebebiyle cami alanı dardı. Mimar Mustafa Ağa bu sorunu avluyu oval yaparak çözdü. Böylece hem mekan tasarrufu hem de barok mimarinin geometrik şekilleri sağlanmış oldu.

Şadırvan bulunmayan avlunun etrafı 14 küçük kubbeyle çevrilmiştir. Cami külliyesi içerisinde yer alan ve orta avluyu çevreleyen medresede ise 12 göz odasıyla klasik Osmanlı mimarisinin güzel bir yansıması yakalanmış. Hadi içeri girelim artık!

Nuruosmaniye Cami
Her iki kapı tokmağına da güzel bir dua işlenmiş: Bize hayırlı kapılarını aç Rabbim!

İçeri girmeden önce muhtemelen koyu yeşil brandanın ardında kalacak olan kapının iki kanadında yer alan tokmaklara dikkatinizi çekmek istiyorum. Her iki kapı kolunda da “Bize hayırlı kapılarını aç Rabbim” manasına gelen bir dua yazar. Amin! 

Nuruosmaniye Cami

Girer girmez bir bütünlük kaplıyor etrafınızı. Tertemiz, rengarenk, beş sıra halindeki 174 pencerenin aydınlattığı ışıklı bir cami Nuruosmaniye. Cami yazıları, hatları devrin en ünlü hattatları tarafından yapılmış.

Nuruosmaniye Cami

Söz konusu olan yer Nuruosmaniye Cami olunca kubbesinde yazan yazı da camiye adını veren “Nur” ile alakalı olmuş: “Allah göklerin ve yerin nurudur” Nur Suresi 35. ayet . Ana kubbe 32 pencere ile çevrilmiş ve 25,5 metre çapında.

Nuruosmaniye Cami

Fotoğraflarda görebileceğiniz üzere cami içinde 115 metre uzunluğunda kesintisiz olarak yazılmış bir kuşak yazısı bulunmaktadır. Hattat Mumcuzade Mehmet Efendi tarafından kaleme alınan bu yazıda 29 ayetten oluşan Fetih Suresi‘nin tamamı yer alır. Cami bu kuşak yazısı bakımından ilk ve tektir.

Nuruosmaniye Cami

Nuruosmaniye Cami alt pencerelerinde ise Allah’ın 99 ismi yazmaktadır. Caminin avlusundan minarelerine kadar her tarafında görülen rokoko bezemeler adeta Osmanlı Barok’unu oluşturmuş.

Nuruosmaniye Cami Restorasyonu

Nuruosmaniye Cami
Cami avlusu o kadar güzel ve huzurlu ki ayrılmak istemiyorsunuz.

Cami Kapalıçarşı‘nın hemen bitişiğinde olunca çarşıda çıkan her yangından etkilenmiş. Mermerleri gün geçtikçe is ve pas yüzünden kararmış. İbadete açıldığı 1755 yılından sonra ciddi hiç bir restorasyon çalışmasına tabi tutulmayınca 2010 yılında yetkililer nihayet Nuruosmaniye Cami‘ni restore etmeye karar vermişler. İyi de yapmışlar.Nuruosmaniye Cami

Tam 7 yıl süren restorasyon çalışması 2017 yılında tamamlanmış ve ortaya gerçekten bambaşka bir Nuruosmaniye Cami çıkmış. Emeği geçenlerin ellerine sağlık! Restorasyon çalışmalarında caminin temeline saklı 12 oda toplam 19 bölge ve bir su kuyusundan oluşan 2.042 metrekarelik alan da ortaya çıkarılmış.

Nuruosmaniye Cami
Cami temelinde ortaya çıkan 2042 metrekarelik bölümden kısımlar: Foto kaynak: https://www.haberturk.com

Temelde yapılan çalışmalarda meşe ağacından yapılmış ve hala sapasağlam duran fore kazıkların olduğu görülmüş. Ayrıca temelden bin kamyondan fazla çamur ve balçık çıkarılmış. İçi, dışı, minareleri, süslemeleri ile kendine hayran bırakan Nuruosmaniye Cami ve külliyesi 2016 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi‘ne de alınmış.

Nuruosmaniye Cami İlginç Bilgiler

  • Nuruosmaniye Cami yedi tepeli İstanbul’un ikinci tepesi üzerine kuruludur.
  • “Osmanlı’nın Nuru” anlamına gelen bu cami inşaatına I. Mahmut zamanında 1748 yılında başlanır. Ne var ki Sultan I. Mahmut 1754 yılında vefat eder ve caminin bitişini göremez.
  • Tahta geçen III. Osman abisi Sultan I. Mahmut‘u camideki türbeye defnettirmez. Ancak Nuruosmaniye Cami avlusuna defnedilmek III. Osman‘a da nasip olmaz.

    Nuruosmaniye Cami
    Pastel gibi bir gökyüzü varken Nuruosmaniye Cami merdivenlerindeyim.
  • Nuruosmaniye Cami dünyanın ilk barok camisidir. Cami içinde ve dışında yer alan rokoko bezemeler adeta “Osmanlı Baroku”nu ortaya çıkarmıştır.
  • Cami ana girişinde yer alan kapının her iki kanadında yer alan kapı tokmaklarında “Bize hayırlı kapılarını aç Rabbim” duası yer almaktadır.
  • Kubbesinde Nur Suresi 35. ayeti  ““Allah göklerin ve yerin nurudur”  yazılıdır.
  • Nuruosmaniye Cami’de türünün tek örneği olan Hattat Mumcuzade Mehmet Efendi tarafından kaleme alınmış tam 115 metre uzunluğunda 29 ayetten oluşan Fetih Suresi kuşak yazısı yer almaktadır.
  • 2010 yılında başlanan cami restorasyonu tam yedi yıl sürmüş ortaya bembeyaz mermerleri, süslemeleri 174 penceresinin aydınlattığı renk cümbüşü duvarları ile harika bir eser çıkmıştır.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here