1.1 milyon insan! Ne de kolay çıkıyor ağızdan bir çırpıda. Bir nokta bir milyon insan. İnsan! Seven, sevilen, gülen, ağlayan, hırsı, öfkesi, aşkı, hasreti, hüznü, derdi, tasası, sevinci olan…İnsan! Gaz odalarında öldürülen ya da ağır çalışma şartlarına dayanamayıp ölen tam 1.1 milyon insan ve o insanların toprağın her tanesine, havanın her zerresine sinmiş anıları: Auschwitz Toplama Kampı!

Auschwitz Kampı

Auschwitz Birkenau Toplama Kampı Avrupa’da en çok görmek istediğim yerlerden biriydi. Auschwitz üzerinden yıllar geçmesine rağmen sanki her tarafında aynı hüznü hala barındırıyor gibiydi.

Auschwitz Kampı

Auschwitz Toplama Kampı tarihi nedir? Auschwitz kampı nerede? Auschwitz kampına nasıl gidilir? ve Auschwitz Toplama Kampı nasıl ziyaret edilir tüm bu soruların cevabını bulacaksınız yazımda. Hadi başlayalım.


Auschwitz Kampı Nerede?

Auschwitz Kampı Polonya’da, Krakow şehrinin 70 km güneybatısında yer alır. Oswiecim adı verilen küçük bir kasabanın sınırları içerisindedir. Haritada da görüldüğü üzere Auschwitz Toplama Kampı üç bölümden oluşur. Bunlar;

Auschwitz I: Polonya’daki diğer kampların da yönetim merkezi olan bu kampta 30.000 kişi tutuluyordu. Kampın girişinde o içinde müthiş bir ironi barındıran meşhur “Arbeit Macht Frei” yani “Çalışmak Özgürleştirir” yazısı karşılar sizi.

Auschwitz II (Birkenau): Birkenau Kampı olarak da bilinen bu kamp 1941 yılında inşa edildi. Rayların kampın içine kadar uzatılıp kimin gaz odasına gönderilip, kimin çalıştırılacağının karar verildiği Birkenau, 100.000 kişinin tutsak edildiği bir kamptı.

Auschwitz III (Monowitz): Auschwitz Toplama Kampı‘nın en küçüğü olan Monowitz‘de 11.000 civarında insan tutsak ediliyordu. Ocak 1945‘te Sovyet askerleri tarafından ilk kurtarılan kamp da burası oldu.


Auschwitz Kampı Tarihi

1 Eylül 1939 tarihinde Hitler öncülüğündeki Naziler Polonya’yı işgale başladıklarında, dünya bu vahşet ordusunun ne kadar ileri gidebileceğine dair bir fikir sahibi değildi. Milyonlarca insanın hayatına mal olacak II. Dünya Savaşı fiilen işte o gün başladı.

Tarih 1 Eylül 1939, Hitler ve Naziler Polonya’yı işgal ediyor

Kısa sürede Polonya’yı talan eden ve başta Varşova olmak üzere tüm şehirleri büyük bir açık hava hapishanesine çeviren Naziler insanları gettolarda çok ağır koşullarda yaşamaya mecbur bırakırlar.

Luftwaffe bombaları sonrası Varşova Old Town

Nazilerin nihai hedefi saf aryan ırkına ulaşmak için başta Yahudiler olmak üzere, Çingeneler, Sintiler, eşcinseller, rejim muhalifleri, komünistler, sendikacılar, cüceler, engelliler gibi kendilerinden olmayan ve saf ari ırka (!) tehdit unsuru olabilecek tüm insanları yok etmek olsa da bunu nasıl yapacakları konusunda bir fikir ve yöntem birliğine sahip olmaları zaman almıştır.


İlk Toplama Kampları

Nazi güçleri Avrupa içlerinde ilerledikçe ne gettolar ne de hapishaneler bu canavarların nihai emeli için toplayıp yok etmeleri gereken insan sayısı bakımından yetersiz kalmaya başlamıştır.

Auschwitz Kampı
Heinrich Himmler bir toplama kampında…

Hitler‘in en güvendiği yardımcılarından olan Heinrich Himmler yeni çözüm yolları aramaya başlar ve başta Polonya olmak üzere işgal edilen ülkelerde yeni toplama kampları kurmaya karar verir. Bunun üzerine 1940 yılında Krakow‘un 70 km güneybatısında yer alan Oswiecim yakınlarına büyük bir toplama kampı kurulur ve Oswiecim şehrinin ismi değiştirilir: Auschwitz.

auschwitz kampı
Mahkumlardan kalan gözlükler – Auschwitz Kampı

Auschwitz Toplama Kampı Polonya’da yer alan Chelmno , Belzec, Sobibor, Treblinka ve Majdanek kamplarının da yönetim merkezi olarak inşa edildi. Auschwitz Kampı Avrupa’nın dört bir yanından getirilen insanlarla dolup taşınca Himmler, Auschwitz Toplama Kampı komutanı Rudolf Höss’e 100.000 kişilik ikinci bir kamp inşa etmesi emrini verir.

Rudolf Höss 1940-1943 yılları arasında Auschwitz Kampı ilk komutanıdır. Heinrich Himmler’in emriyle Auschwitz’i kitlesel imha kampına dönüştüren Höss milyonlarca insanın öldürülmesinden bizzat sorumludur. 1946 yılında yakalanan ve Nürnberg mahkemelerinde yargılanan Höss’ün mahkemede üç buçuk milyon insanı öldürmekle suçlandığı zaman verdiği “Hayır sadece bir buçuk milyon veya iki milyon insan öldü, geri kalanı hastalık ve açlıktan öldü” cevabı tarihe geçmiştir. Höss 2 Nisan 1947 yılında idama mahkum edilir ve 16 Nisan 1947‘de Auchwitz Kampı Gaz Odası‘nın yanına kurulan dar ağacında idam edilir.

Auschwitz Kampı‘nın 3 km batısında yer alan Brzezinka (Birkenau) ismindeki köye Naziler büyük bir kamp inşa ederler ve buranın inşasıyla Auschwitz Birkenau Toplama Kampı toplama kamplarının en büyüğü olur.

Auschwitz Kampı
Auchwitz Kampı’na trenlerle gönderilen insanlar

Ölüm Birlikleri

Alman ordusu ile Avrupa içleri ve Sovyet toprakları üzerinde ilerleyen Einsatszgruppen ismi verilen mobilize katliam birliklerine, Yahudileri bulundukları yerde öldürme görevi verilir. Kitle katliamları yapan bu birlikler yaş ve cinsiyet ayrımı yapmaksızın insanları saklandıkları yerlerden çıkartıp öldürür.

Auchwitz Kampı
Einsatszgruppen denilen ölüm birlikleri – Auchwitz Kampı

Heinrich Himmler bu yöntemin çok da etkili olmadığını dahası bu insanlar için Alman kurşunlarını harcamanın gereksiz olduğunu düşündüğünden yardımcısı Reinhard Heydrich‘i başka bir çözüm bulması konusunda görevlendirir.

Einsatszgruppen
Auchwitz Kampı’nın kadın tutsakları

Heydrich vakit geçirmeden yeni yöntemler üzerinde çalışmaya başlar. “Mobilize Kamyonetler” aracılığıyla insanları kamyonetlere bindirip doğrudan araç motorundan karbonmonoksit gazı vermek, mahkumları bir odaya doldurup duş başlıklarından egzoz gazı vermek gibi yöntemlerin hiç biri Nazileri tatmin etmez.


Final Solution

20 Ocak 1942 tarihinde Nazi Partisi üst düzey yöneticileri, Reinhard Heydrich önderliğinde Berlin’in Wansee olarak bilinen zengin bir bölgesinde bir villada toplanırlar. Amaçları gittikçe içinden çıkılmaz bir hal alan bir soruna “Avrupa’daki Yahudi sorununa” bir “Final Solution” yani nihai çözüm bulmaktır.

Birkenau Toplama Kampı’na yeni getirilen mahkumlara ayırma işlemi uygulanırken

“Nihai Çözüm”, tüm Avrupa Yahudilerine yönelik kasıtlı ve özenle planlanan, yok etme ya da soykırım hareketine Nazilerin verdiği kod adıdır. Wansee Toplantısı‘na katılanlar, bu “Nihai Çözüm”ün ne olacağı üzerine uzun uzun konuşurlar.

Auchwitz Kampı binlerce çocuk tutsağı da barındırıyordu

Bir kaç saatin ardından Reinhard Heydrich ve diğer katılımcılar tutsaklardan sağlıklı olanların yol yapım projelerinde çalıştırılması ve bu projelerin tamamlanmasının ardından öldürülmesi, çalışamayacak durumda olanların ise ivedilikle ve toplu bir şekilde öldürülmesi üzerine uzlaşırlar.


Ayırma İşlemi ve Doktor Mengele

Wansee Toplantısı’nın ardından Avrupa’nın her yerinden Auschwitz Birkenau Toplama Kampı‘na insanlar kitleler halinde gönderilmeye başlanır. Demiryolu ile kamplara getirilen insanlar öncelikle Auschwitz II (Birkenau) kampının geniş avlusunda bekletilir.

Auschwitz Kampı
Toplama Kampı’nda barakalarda tutsaklar bu koşullarda yaşıyorlardı

Nazi Doktoru Joseph Mengele kampa getirilen bu insanlardan hangilerinin hemen gaz odalarına gönderileceğini, hangilerinin çalıştırılmak için hayatta tutulacağını ve hangilerinin kendi acımasız ve vahşi deneylerine maruz kalacağını tek tek seçer.

Auschwitz Kampı sakinlerinden Anita Lasker; “Dr. Mengele orada çeşitli deneyler yapıyordu. Kadınlar, deneylerin yapıldığı Auschwitz’in ünlü 10’uncu bloğuna getiriliyordu. Ve kadınlar deneylerde kobay olarak kullanılmak üzere kısırlaştırılıyordu… İkizlerle ilgili de yapılan deneyler vardı. Dilleri tamamen dışarı doğru çekilerek koparılıyordu, burun delikleri de zorla açılıyordu.“

Çalışamayacak durumda olduğuna karar verilenler -ki genelde gelenlerin % 75’ini teşkil ediyordu- ve 14 yaşının altındaki çocuklar hemen gaz odalarına gönderilir ve kampa gelmelerinin üzerinden bir kaç saat geçmeden öldürülür.

Auschwitz Kampı
İşte binlerce insanın öldürüldüğü Auschwitz Kampı Gaz Odası

Naziler nihayet insanları topluca ve kolayca öldürmenin yeni bir yöntemini bulurlar: Ziklon B gazı. Havayla temas ettiğinden ölümcül bir gaz ortaya çıkaran Ziklon B insanları bir kaç dakika içerisinde öldürür ve daha sonra Cesetler krematoryumlarda yakılır.

Auschwitz Toplama Kampı Kurtuluşu ve Ölüm Yürüyüşü

Auchwitz Kampı Sovyetler tarafından kurtarılmadan önce mahkumlar ölüm yürüyüşüne zorlandı

Kızıl Ordu’nun gelmekte olduğunu gören Naziler 17-25 Ocak 1945 tarihleri arasında kamplarda tutulan 60.000 kişiyi batıya doğru yürümeye zorlar. Yaklaşık 7.000 kişiyi hem ölmek üzere olduklarından hem de Sovyet askerlerinin bu kişilere yardım ederken vakit kaybedeceklerini düşündüklerinden geride bırakırlar.

Binlerce insan bu yürüyüşe dayanamayarak ölür. 27 Ocak tarihinde General Pawel Kurotschkin komutasındaki Sovyet 60. Ordu Ukrayna cephesi birlikleri öğleden önce Auschwitz III Monowitz kampına gelirler. Orada bırakılmış yaklaşık 600 ila 850 tutukludan 200‘ü tıbbi yardıma rağmen takip eden günlerde güçsüzlükten ölür.

Auschwitz Kampı

Birlikler, 27 Ocak öğleden sonra ana kamp Auschwitz I ve Auschwitz-Birkenau kamplarına girerler. Birkenau‘da 4.000‘i kadın olmak üzere 5.800 güçsüz ve hasta tutuklu geride bırakılmıştır. Bir kaç gün sonra dünya kamuoyuna bu vahşi eylem konusunda bilgi verilir.

Kamplarda, Nazilerin geride bıraktığı bir milyondan fazla giysi, yaklaşık 45.000 çift ayakkabı ve 7 ton insan saçı bulunur. Auschwitz Kampı 1.1 milyon insanın sistemsel bir şekilde katledilmesine sahne olmuştur.


Auschwitz Kampı’na Nasıl Gidilir?

Auschwitz Kampı, Krakow’a 70 km uzaklıkta. Krakow Gezilecek Yerler yazımda da anlattığım gibi Auschwitz Toplama Kampı ziyareti için gelip kalınabilecek en iyi yer Krakow. Şimdi bakalım Krakow’dan Auschwitz Toplama Kampı’na nasıl gidilir?

auschwitz Kampı
Auschwitz Kampı Gaz Odası

Otobüsle: Otobüs Auschwitz Toplama Kampı Ulaşımı için en ucuz yol. Tek yön 12 PLN ödeyerek 1 buçuk saatte kampa ulaşabilirsiniz. Krakow Otobüs Terminali, tren istasyonunun hemen yanında bulunuyor. Seçeceğiniz otobüs firmasına göre ineceğiniz yer değişiyor ve çoğu Auschwitz Kampı Müzesi‘ne kadar gidiyor. Otobüs saatleri için buraya tıklayın.

Auschwitz Kampı

Trenle: Krakow’dan Auschwitz Toplama Kampı‘nın bulunduğu Oswiecim kentine trenle de gitmek mümkün. Yolculuk yaklaşık 1,5 saat sürüyor ve 15 PLN ödüyorsunuz. Tren istasyonundan kamp girişi ise 2 km. Saatler için buraya tıklayın.

Turla: Sanırım Auschwitz Kampı ziyareti için en ideal yöntem Krakow’dan kalkan Auschwitz-Birkenau turlarına katılmak. Bulunduğunuz otel ya da hostellere tur için danışabilirsiniz. Şehir merkezinde bir çok acentayı da göreceksiniz zaten. Daha da olmadı burayı tıklayarak online olarak tur satın alabilirsiniz. İngilizce konuşan rehberler eşliğinde otelinizden alınıp yine otelinize kadar bırakılarak kamp ziyaretinizi yapabilirsiniz.


Auschwitz Toplama Kampı Ziyaret Saatleri

Auschwitz Kampı

Auschwitz Toplama Kampı 1 Ocak ve 25 aralık hariç yılın her günü açık. Ziyaret saatleri ise neredeyse her ay değişiyor:

  • 7:30 – 14:00* Aralık
  • 7:30 – 15:00* Ocak, Kasım
  • 7:30 – 16:00* Şubat
  • 7:30 – 17:00* Mart, Ekim
  • 7:30 – 18:00* Nisan, Mayıs, Eylül
  • 7:30 – 19:00* Haziran, Temmuz, Ağustos

*Bu saatler müzeye son giriş saatleri. Kapanış saatinde girdiyseniz 90 dakika gezebiliyorsunuz.

Auschwitz Kampı giriş ücreti yok. Ancak Auschwitz I olarak bilinen ana kampa girerken, giriş kapısının hemen yanındaki information ofisinden pasaportunuzu göstererek ücretsiz giriş biletinizi alıyorsunuz. Giriş biletiniz üzerindeki saate göre içeri alınıyorsunuz. Resmi siteye şuraya tıklayarak ulaşabilir ve gerek rehberli, gereksiz rehberli tur için online randevu alabilirsiniz.


Auschwitz-Birkenau Ziyaretimiz

Auschwitz Kampı

Bir sonbahar günü. Kavaklar sallanıyor Polonya’nın uçsuz bucaksız ovalarında. Yekta ve Başak Üstatlarla Birkenau Toplama Kampı kapısından içeri adımımızı attığımızda bizi karşılayan sadece sonbaharın getirdiği hüzün değil, barakaların aralık kapısına düşen geçmişin gölgeleri, her yere sinmiş ölüm kokusu, insanın insana yapabileceği kötülüklerin hudutsuz boyutu, bu dünyaya sığamamanın hırsı…

Auschwitz Kampı
Birkanu Toplama Kampı’nda yer alan gaz odası ve krematoryum yıkılmış durumda

Önce Auschwitz II olarak bilinen Birkenau Toplama Kampı‘ndayız. Burası oldukça büyük bir alan. Birkenau Toplama Kampı mahkumların ilk olarak getirildiği kamp.

Auschwitz Kampı

Tren raylarını kampın içine kadar uzatmış Naziler. İnsanları kampın ortasındaki büyük alana toplayıp hemen karar veriyorlar: Kim gaz odasına gidecek, kim çalıştırılmak üzere ayrılacak? Ayakta kalan barakalardan çoğu ziyarete açık. Birkenau Toplama Kampı‘nda neredeyse tamamen yıkılmış bulunan bir de krematoryum var.

Auschwitz Kampı

Birkenau Toplama Kampı ziyaretimizi tamamladıktan sonra asıl kamp olan 3 km uzaklıktaki Auschwitz Kampı‘na doğru hareket ediyoruz. Birkenau Kampı girişindeki sarı otobüsler her 10 dakikada bir ücretsiz olarak iki kamp arasında ring seferi düzenliyor.

Auschwitz Kampı ziyareti öncesi güvenlikten geçiyorsunuz. Limitleri aşan bagaj veya çantanız varsa içeri kabul edilmiyor. Bagaj odasına bırakabilirsiniz.

Ve nihayet “Arbeit Macht Frei” kapısından içeri giriyoruz. Güneş kırmızı tuğlalı blokların ve sonbahar yüklü kavakların arkasından neredeyse batmak üzere. Etraf sessiz. Işıklar, renkler, gölgeler o zamanların hüznünü az da olsa anlamanıza yardımcı oluyor.

Auschwitz Kampı bloklarının içi müzeye çevrilmiş. Kapıdan alacağınız broşürde hangi bloğun zamanında ne içi kullanıldığını ve şu an hangi blokta nelerin sergilendiğini görebilirsiniz.

Auschwitz Kampı

Mahkumlardan kalan gözlükler, saçlar, günlük eşyalar, resimler, bavullar, kimlik kartları, protezler…Hepsi ayrı ayrı hüzünlendiriyor insanı. En çok da çocuk tutsakların fotoğrafı dokunuyor insana. Gözlerindeki kimsenin silemeyeceği ama ilk bakışta fark edilen korku sizi adeta yıkıyor.

Ve artık son bloktayız: Binlerce insanın öldürüldüğü Auschwitz Kampı Gaz Odası. Burası hakkında ne söyleyebilirim ki. Korku içinde dört duvar ve hemen bitişiğinde ölülerin yakıldığı fırınlar.


Hoşçakal Auchwitz

Aylardan ekim. Saat 18:00. Güneş çoktan battı. Auschwitz Kampı gölgelerden ibaret şimdi. “Arbeit Mach Frei” yazan kapıdan çıkıp geniş meydana ulaştığımızda garip bir hisle doluyor içimiz. Dönerken Yekta ve Başak Üstad’a sorduğum soruyu size de sorayım: Böyle bir kötülük tekrar yaşanır mı dersiniz?

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here