Bugün “Ani Harabeleri” diye anılan ancak bir zamanlar bölgenin en önemli şehri olan Ani‘deyiz. Tepede sırtımızı olmasa da içimizi ısıtan bir Kars güneşi, önümüzde birbiri ardına sıralanan hayalet ve harabe yapılar, uçurumun ötesinde yüzyıllardır akan Arpaçay, Arpaçay’ın ötesinde ise Ermenistan toprakları… Yürüyelim!

Ani Harabeleri
Bu güzel manzaralar eşliğinde Ani’de gezmeye doyamayacaksınız – Ani Harabeleri

“1001 Kilise Şehri” veya “40 Kapılı Şehir” olarak bilinen Ani HarabeleriKars Gezisi ve Kars Gezilecek Yerler listesinin bence en önemli durağı. Siz de bizim gibi bir kış günü Doğu Ekspresi ile Kars’a geldiyseniz şundan emin olabilirsiniz: Bu şehir size umduğunuzdan çok daha fazlasını sunacak.

Kars Gezi Rehberi yazımda Kars Otelleri, Kars Yemekleri, Kars Tarihi ve Kars’ta Alışveriş hakkında kısacası Kars’a dair merak edilen her şeyi anlattım. Göz atmanızı öneriyorum. Şimdi ise Kars Gezilecek Yerler listesinin en önemli durağı Ani Harabeleri‘ndeyiz. Haydi buyrun! 😉


Ani Harabeleri Nerede? Ani Harabeleri Ulaşım Nasıldır?

Ülkemizdeki “UNESCO Dünya Kültür Mirası” listesinde yer alan 17 eserden birisi olan Ani Harabeleri Kars şehir merkezine 48 km uzaklıkta, Kars’ın güneydoğusunda, Ocaklı Köyü bitişinde ve Arpaçay kenarında, haritadan da göreceğiniz üzere Ermenistan sınırında bulunur.

Peki Ani Harabeleri’ne nasıl gidilir? Ani Harabeleri Ulaşım için bir kaç alternatifiniz var. Bunları saymadan önce Ani Antik Şehri‘ni tam anlamıyla gezebilmeniz için en az 2,5-3 saat ayırmanız gerektiğini söylemeliyim.

  • Araba kiralamak
  • Taksi tutmak
  • İl Özel İdaresi turu ile gitmek
Doğu Ekspresi
Tripodu nereye kuralım diye düşünürken Fethiye Cami “Çekin İşte!” deyiveriyor

Kars Gezi Rehberi yazımda belirttiğim üzere kış şartlarında araba kullanmaya alışık değilseniz araba kiralamanızı önermiyorum. Yine de kendinize güveniyorsanız bir günlüğüne araç kiralayıp Ani Harabeleri ve Çıldır Gölü’nü birlikte ziyaret edebilirsiniz.

Biz üç kişiydik ve en mantıklı olanın hem doya doya gezmek, hem de Ani Harabeleri ve Çıldır Gölü‘nü aynı gün ziyaret edip zaman kazanmak için taksi tuttuk. Kars Gezisi yazımda anlattığım gibi Taksici Metin Abi ile de harika sohbetler eşliğinde müthiş bir gün geçirdik.

Ani Harabeleri
Ani yolu uzayıp gidiyor. Etrafta kar ve soğuk var. Manzara harika – Ani Harabeleri

Ani Harabeleri Ulaşım için bir diğer ve en ucuz alternatif ise Kars İl Özel İdaresi tarafından ayarlanan tur. Her gün günde iki sefer düzenlenen turun hareket saatleri ve ücretleri ise şöyle:

Gidiş: 09:00 Dönüş: 11:30

Gidiş: 13:00 Dönüş: 15:30

Öğrenci: 10 TL, Diğer 14 TL

Kalkış Yeri: Gazi Ahmet Muhtar Paşa Konağı Önü

İrtibat Numarası:  0472 212 88 81 – 212 21 79 – 212 14 18


Ani Harabeleri Ziyaret Saatleri ve Giriş Ücreti

Ani Harabeleri
Ani Antik Şehri’ni layıkıyla gezmek için en az 2,5 – 3 saat zaman ayırmanız gerekiyor

Ani Harabeleri haftanın tüm günleri açıktır. Ziyaret saatleri ise 08:00 – 19:00 arasındadır. Kış aylarında ise kapanış saati 17:00‘dır.

Ani Harabeleri giriş ücreti 8 TL‘dir. Müzekart geçerlidir.


Ani Harabeleri Tarihi

Ani Harabeleri bugünkü ören yeri M.S. 4. yy’da Kars’a adını veren Karsaklar tarafından yaptırılmış. Karsaklar üçgene benzer şekilde inşa ettikleri surlara yedi tane giriş kapısı koymuşlar.

Ani Harabeleri
Gökyüzünün en sevdiğim hali Ani Antik Şehri ile birleşince harika fotolar çıkıyor

7. yy ortalarında Ermenistan Araplar tarafından fethedilince Ermeniler Ani Bölgesi’ne göç etmişler ve bölgedeki nüfusun etnik yapısını değiştirmişler. 9. yy’a gelindiğinde Ermenistan’ın çoğuna da hakim olan Bagratid kralı Aşot Ani Kalesi ve etrafını başkent ilan etmiş.

992 yılında Ermeni Patrikliği merkezini Ani’ye taşıyınca Ani Antik Şehri için altın çağlar başlamış. 11 yy’a gelindiğinde şehir nüfusu 100.000’i aşmış ve şehir 1001 kiliseli şehir olarak anılmaya başlanmış.

Ani Harabeleri
Bak bu fotoyu da çok seviyorum. Ani Antik Şehri’ni izlerken çek kanka – Ani Harabeleri

Giderek güçlenen şehir önce Bizans daha sonra da Sultan Alparslan’ın 1064 yılında fethiyle Türk hakimiyetine girmiş. Sultan Alparslan fetihten sonra Ani’de bulunan Büyük Katedral‘i camiye çevirerek burada cuma namazı kılmıştır.

Fethiye Cami’de kılınan bu cuma namazı Anadolu topraklarında kılınan ilk cuma namazı olma özelliğini taşır.

1237 yılındaki Moğol istilası ve ardından 1319 yılındaki büyük deprem Ani için adeta sonun başlangıcı olmuş. Bu tarihten sonra şehir bir çok defa el değiştirmiş her el değiştirdiğinde de nüfusu ve zenginliği biraz daha azalmış.

Ani Harabeleri
Ani Antik Şehri’nde birbirinden güzel fotoğraflar çekiyoruz gençlerle – Ani Harabeleri

1534 yılında Osmanlı egemenliğine giren Ani 1878 yılında Ruslar tarafından alınmıştır. 1920 yılında Kurtuluş Savaşı ile son kez el değiştiren Ani Antik Şehri o tarihten beri yurdumuz topraklarına dahildir.

19. yüzyılın başlarından itibaren bölgede insan yerleşimi son bulmuş ve “1001 Kiliseli Şehir”den geriye bugün Ani Harabeleri diye anılan ören yeri kalmış.


Ani Harabeleri Eserleri

Şehrin bir zamanlar görkemli yedi kapısından birinden içeri girdiğimizde çoğu neredeyse yıkılmak üzere olan bir kaç yapı gözümüze çarpıyor. Fotoğraf makinelerimiz boynumuzda Ani Harabeleri için keşfe çıkıyoruz. Bakalım Ani Antik Şehri‘ne gördüğümüz en önemli eserler nelermiş?


Arslanlı Kapı

Ani Harabeleri
Arslanlı Kapı şehrin bir zamanlar nasıl görkemli olduğu konusunda fikir veriyor

Ani Harabeleri gezisi Arslanlı Kapı‘dan girerek başlıyor. Şehrin ana giriş kapısı olan Arslanlı Kapı iç içe geçmiş iki kapıdan oluşuyor. Arslanlı Kapı‘nın bulunduğu doğu yanındaki burçta Sultan Alparslan’ın 1064 yılında şehri fethetmesini belgeleyen kitabe de görmeniz gerekenlerden.


Aziz Gregor Kilisesi

Ani Harabeleri
Aziz Gregor Kilisesi önünde Ayna Grubu gibi poz veren gençler – Ani Harabeleri

Aziz Gregor Kilisesi kitabesinde yazdığına göre Ermeni Prens Krikor‘un emriyle 994 yılında kardeşleri için dinlenme yeri olarak yaptırılmış ve Aziz Krikor Lusaroviç adına sunulmuş. İçi şimdilerde harap vaziyette olan Aziz Gregor Kilisesi‘nin kubbesi 12 pencere ile aydınlatılmış.


Ani Harabeleri Mağaraları

Ani Harabeleri
Ani Harabeleri etrafında çok sayıda mağara göze çarpıyor

Aziz Gregor Kilisesi karşısında ve Ani Harabeleri etrafında bir çok mağara göze çarpıyor. Çoğu tarihçiye göre tarih öncesine dayanan bu mağaraların mezar ve ibadet yeri olarak kullanıldığına dair izler var. Dahası neredeyse 20. yüzyılın başlarına kadar bu mağaralarda insanlar yaşıyormuş.


Fethiye Cami (Büyük Katedral) 

Ani Harabeleri
Anadolu’da ilk cuma namazının kılındığı yer Fethiye Cami – Ani Harabeleri

Ani Harabeleri gezimizde şimdi Ani Antik Şehri‘nin en görkemli kilisesi ve Sultan Alparslan‘ın Ani’yi fethinden sonra camiye çevrilen ve Anadolu’da kılınan ilk cuma namazına ev sahipliği yapan Fethiye Cami (Büyük Katedral) var.

Kırmızı taşlarıyla bugün bile görkemini koruyan Büyük Katedral 1001 yılında Ermeni Kral Gagik tarafından yaptırılmış. Kilisenin mimarı Trdat daha sonra Ayasofya’nın da kubbesini tamir etmiş. 1064 yılında camiye çevrilerek Fethiye Cami adını alan Büyük Katedral‘in kaderi de Ani gibi olmuş.

Ani Harabeleri
Ani Antik Şehri Fethiye Cami içi en az dıştan görünüşü kadar görkemli – Ani Harabeleri

1319 depremi ile tavanı çöken, daha sonraki bir depremde ise bir köşesi yıkılan Fethiye Cami Ani’nin görkemini yitirmesiyle unutulup gitmiş. Harabe hali ile bile güzelliğini koruyan Fethiye Cami Ani Harabeleri gezisinin en önemli duraklarından birisi.


Aziz Prkich (Halaskar) Kilisesi

Ani’ye boşuna “1001 Kilise Şehri” denmemiş. Bugüne kadar Ani’de 40 kilise ve şapel tespit edilmiş. İşte onlardan bir tanesi Aziz Prkich Kilisesi‘ndeyiz.

Ani Harabeleri
Aziz Prkich Kilisesi şimdilerde ayakta iskele ile durabiliyor – Ani Harabeleri

Ani Antik Şehri’nin güney doğusunda Fethiye Cami yakınına 1035 yılında inşa edilmiş adı “Kutsal Kurtarıcı” anlamına gelen Aziz Prkich Kilisesi kalıntıları bugün iskele yardımıyla ayakta duruyor.


Ebu’l Menuçehr Camii

Ani Harabeleri
Ebu’l Menuçehr Camisi altıgen inşa edilmiş minaresiyle bizi uzaktan selamlıyor

 Karşınızda Anadolu’da yapılan ilk cami: Ebu’l Menuçehr Cami! Sultan Alparslan Ani’nin iradesini bir Selçuklu Emiri olan Ebu’l Menuçehr‘e bırakır. Emir 1071 yılında Anadolu’nun ilk camisi olacak olan bu güzel camiyi inşa ettirmeye başlar ve bir yılda cami inşası tamamlanır. 

Ani Harabeleri
Ani Antik Şehri Ebu’l Menuçehr Cami penceresine oturup bu fotoyu çektirmeyen yoktur

Alt katı medrese olan cami, Orta Asya Türk mimarisi özellikleri yansıtılarak sekizgen minareli olarak inşa edilir. Minare üstünde renkli taş ile süslenerek “Bismillah” yazılmıştır.


İpek Yolu Köprüsü

Ani Harabeleri
Tarihi İpek Yolu Köprüsü eski günlerinden çok uzak Arpaçay üzerinde salınıyor

Ebu’l Menuçehr Cami penceresinden Arpaçay‘a doğru baktığınızda gözünüzde tarihi İpek Yolu üzerinde kalan, şimdilerde kemeri tamamen yıkılmış ve eski görkemli günlerinden oldukça uzakta olan İpek Yolu Köprüsü çarpar.

Köprü inşa tarihi tam olarak bilinmese de 10. yy‘dan kaldığı düşünülüyor. Kimbilir kaç kervanı Arpaçay üzerinden geçirerek Kafkas Dağları‘na ardından Çin’e kadar kazançlı bir yolculuğa çıkardı!


1 YORUM

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here